بر اساس دستورالعمل سازمان غذا و دارو، سایت هیچگونه فعالیتی در راستای فروش مکمل های غذایی ندارد.

معرفی گیاهان دارویی و بررسی اثرات آن ها

معرفی گیاهان دارویی و بررسی اثرات آن ها
گرداورنده اطلاعات : دکتر پریسا منصوری

*************************************************

بررسی اثرات گیاه گارسینیا کامبوجیا بر روی کاهش وزن

خلاصه : روشهای مختلفی برای مقابله با درمان چاقی وجود دارد و مصرف داروهای شیمیایی و گیاهی  نیز یکی از این روشها میباشد . مکملهای گیاهی مختلفی در سراسر دنیا جهت مقابله با چاقی و اضافه وزن استفاده میشود ، بسیاری از این ترکیبات در کنار اثرات درمانی خود عوارض و مشکلاتی را برای مصرف کنندگان ایجاد میکند ، جستجو جهت پیدا کردن دارو و یا گیاهی که با کمترین عوارض بیشترین اثر کاهش دهنده وزن را داشته باشد بی پایان و مداوم است.

در حال حاضر گیاه گارسینیا کامبوجیا Garcinia Cambogia به عنوان گیاهی موثر در درمان چاقی و با عوارض بسیار کم معرفی و مقالات متعددی به عنوان اثبات این ادعا وجود دارد. 

مقدمه : مقابله با کاهش وزن به صورت قابل ملاحظه ای در کشورهای مختلف در طی سالهای گذشته افزایش یافته است . بر اساس مطالعات آماری 30 % جمعیت ژاپن BMI   بیشتر از 25  دارند. این مشکل  نه تنها در ژاپن بلکه بسیاری ازکشورهای دنیا به یک معضل تبدیل شده است.  مسئله اصلی این است که  چاقی سرآغاز و عامل بسیاری از بیماری ها بخصوص دیابت نوع دو ، بیماری های قلب و عروق و فشار خون است و درمان این بیماریها هزینه گزافی را بر بدنه درمانی دولتها و همچنین بیماران میگذارد.

یک بیلیون نفر از جمعیت بزرگسالان جهان چاق هستند که تعداد 300 میلیون نفر انها نیاز به درمان بیماریهای مرتبط با چاقی دارند. 

 در رژیم غذایی در صورتیکه کربوهیدراتها بیش از نیاز روزانه خورده شوند ،  پس از ورود به بدن تبدیل به چربی می شوند که این  چربی ها اغلب در  ناحیه شکم تجمع میابد.  بنابراین کنترل میزان کربوهیدرات ها در رژیم غذایی قطعا در کاهش این چربی ها مفید است . 

معیار اندازه گیری چاقی  ،  نسبت شاخص وزن به قد است که طبقه بندی کننده لاغری، وزن متعادل  ، اضافه وزن و چاقی در بزرگسالان است. (BMI). که واحد آن  کیلوگرم ( وزن ) تقسیم بر مجذور متر ( قد )  تعریف شده است.(kg/m2)

در طبقه بندی بین المللی  WHO   ،BMI   زیر 18.5 لاغر ، 20-25 نرمال  25-30  دارای اضافه وزن و اگر بالاتر از 30- 35  باشد در گروه چاق قرارگرفته و اگر بین 35 – 40  در گروه چاقی نوع 2 وبالاتر از 40.00 در گروه چاقی نوع 3 جای می گیرد. 

گسترش چاقی در کشورهای فقیر و ثروتمند از الگوهای متفاوتی پیروی میکند. در کشورهای کم درآمد چاقی بیشتر در افرادی که دارای وضعیت بالاتر اجتماعی و اقتصادی  و مستقر در منطقه شهری هستند و  اغلب در زنان میانسال آشکار می شود . در حالیکه در کشورهای مرفه ، این  معضل بیشتر در قشر کم درآمد جامعه به خصوص زنان و جامعه روستایی وجود دارد. 

مصرف غذاهای فوری و سرخ شده  در ژیم غذایی جهانی حجم انرژی دریافتی  را افزایش داده  و به یک معضل جدیدی برای تمام افراد تبدیل شده است 

مشکلات سلامتی ناتوان کننده مرتبط با چاقی شامل مشکلات تنفسی ، مشکلات مزمن اسکلتی – عضلاتی، ناباروری و مشکلات پوستی میباشد ، برخلاف گسترش سریع چاقی ، داروهای بسیار محدودی برای درمان دارویی آنها وجود دارد. جدیدترین دارو ی معرفی شده جهت درمان  چاقی اورلیستات است که مانع جذب چربی موجود در غذا میشود ، این دارو با دفع چربی همراه با غذا از جذب انها جلوگیری میکند. داروی دیگر معرفی شده سیبوترتامین است که باعث افزایش سوخت و سوز و  مصرف انرژی می شود. این دو دارو مهمترین داروهای معرفی شده ظرف 30 سال اخیر هستند .

با توجه به معضلات فوق جهت کنترل وزن در چاقی های شدید ، راههای جراحی توصیه میشود.
 استفاده از گیاهان دارویی بسیار مورد توجه عموم است و از انجا که این ترکیبات دارای عوارض جانبی کم و محدودی است توسط بسیاری از پزشکان توصیه میشود. 

گیاه گارسینیا کامبوجیا

این گیاه بومی نواحی استوایی بوده و در اندونزی و جنوب شرق اسیا به فراوانی یافت میشود. میو های ان شبیه کدو حلوایی کوچک و سبز روشن است.

مواد موثره گیاه : 

ماده موثره موجود در این گیاه هیدروکسی سیتریک اسید (HCA) است.  10-50% عصاره خشک میوه این گیاه دارای HCA است. 

مکانیسم اثر : در مطالعات بالینی که بر روی این گیاه انجام شده ، اثرات کاهش وزن این گیاه مربوط به ماده HCA میباشد.  این اسید  مشتقی از اسید سیتریک است و  بازدارنده آنزیم ادنوزین تری فسفات لیپاز است ، این عمل HCA   میزان استیل کوآنزیم A  را کاهش می دهد و بنابراین کربن لازم برای سنتز کلسترول در دسترس سلول قرار نمی گیرد.  از طرف دیگر این اسید باعث افزایش آزاد سازی سروتونین در مغز شده و باعث کاهش اشتها میشود. راه دیگری که این اسید موجب کاهش وزن میشود مهار انزیم پانکراتیک الفا امیلاز است که متابولسیم کربو هیدرات ها را کاهش میدهد.  

نتیجه مطالعات نشان داده است مقایسهgarcinia  در برابر یک قرص پلاسبو ، تفاوت در وزن یا درصد چربی بدن در دو گروه بررسی شد . در بررسی متوجه شدند که به طور متوسط ، این گیاه باعث از دست دادن وزن در حدود ۲ پوند ( ۰.۸۸ کیلوگرم ) در یک ماه می شود.

گیاهان پنجه شیطان و زنجبیل  برای درمان استئوآرتریت
خلاصه:
 در زندگی ماشینی عدم تحرک  افراد به همان نسبت میزان بیماری‌ها گوناگون افزایش یافته است  که بیماری آرتروز نیز از این قاعده جدا نیست. بعضی از مردم تصور می‌کنند تحرک زیاد موجب ساییدگی غضروف‌ها شده، اما این مسئله برعکس است و با بی‌تحرکی غضروف‌ها ضعیف می‌شوند و نمی‌توانند نیروی وارده بر مفصل را تحمل کنند. مشکلات ناشی از پشت میزنشینی به دلیل رعایت نکردن اصول ارگونومیک سبب ایجاد عوارضی چون اختلالات اسکلتی عضلانی  کمردرد، سندرم تونل کارپل، درد ناحیه شانه میشود.

مقدمه:
آرتریت یا التهاب مفاصل شایع ترین علت ناتوانی های طولانی مدت در دنیا است و استئوآرتریت شایع ترین فرم آن است که مردم همه نژادها را در سراسر دنیا درگیر میکند. در حال حاضر استئوآرتریت اصلی ترین علت ازکارافتادگی در کشورهای صنعتی است. شیوع استئوآرتریت در دنیا 5/2 برابر شیوع بیماریهای قلبی و6 برابر سرطان گزارش شده است. اگرچه علت اصلی استئوآرتریت مشخص نشده است ولی در درجه اول وابسته به سن بوده و فاکتورهای مکانیکی ، ژنتیکی ، متابولیک و شیمیایی در پیشرفت آن موثر هستند. استئوآرتریت در اواخر دهه 40 و 50 و 60 زندگی آغاز و تقریباً در 70 سالگی در همه دیده میشود. شیوع این بیماری قبل از 55 سالگی در هردو جنس یکسان است ولی بعد از 55 سالگی شیوع آن در زنان بالاتر میباشد.

در حال حاضر هیچ درمان دارویی قطعی برای این بیماری وجود ندارد و درمان دارویی بیشتر جنبه تسکینی دارد . به بیان دیگر، دارویی که باعث برگشت مفصل به حالت طبیعی گردد هنوز یافت نشده است. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی نیز که در استئوآرتریت کاربرد وسیعی دارند اگرچه درد مفصل را کاهش داده و تحرک آن را بهبود میبخشند ولی در طولانی مدت باعث عوارض جانبی متعدد مانند ناراحتیهای گوارشی خواهند شد. سایر روشهای مرسوم درمانی مانند فیزیوتراپی، انجام حرکات ورزشی، کاهش وزن و تزریق داخل مفصلی استروئیدها نیز در تعدادی از بیماران  به تنهایی جواب نمیدهد و لذا نیاز به داروهای اثربخش و ایمن برای این بیماران باعث شده است تا مطالعات فارماکولوژیک و بررسی بالینی متعدد و متنوعی در مورد اثر بخشی فرآورده های با منشا طبیعی انجام گیرد.

از جمله گیاهانی که در سالهای اخیر در کشورهای اروپایی  و آمریکا برای کاهش درد و التهاب سیستم عضلانی-اسکلتی مورد توجه قرار گرفته  است عصاره ریشه گیاه پنجه شیطان و  عصاره ریشه (ریزوم) گیاه زنجبیل است.

گیاه پنجه شیطان
گیاه پنجه شیطان با نام علمی Harpagophytum procumbens گیاهی علفی با میوه ای با ظاهر چنگک مانند است که علت نامگذاری این گیاه نیز شکل میوه آن است. 

اثر ضد درد و التهابی ریشه های گیاه پنجه شیطان مربوط به گلیکوزیدهای ایریدوئیدی خصوصاً هارپاگوزید میباشد. اگرچه مکانیزم عمل آن به  خوبی شناخته نشده است، مطالعات نشان داده اند که عصاره ریشه پنجه شیطان خصوصاً هارپاگوزید از سنتز لوکوترین ها که عوامل ایجاد درد و التهاب در بافتهای بدن هستند، ممانعت به عمل می آورد. نتایج برخی مطالعاتی که روی این گیاه انجام شده است حاکی از آنست که مصرف گیاه پنجه شیطان به طور معنی داری درد را کاهش داده و تحرک مفاصل را بهبود میدهد. سایر مطالعات نیز به بررسی اثرات مفید این گیاه در بهبود التهاب مفاصل زانو، کتف، ستون فقرات و گردن پرداخته اند و دیده شده پس از 6 الی 8 هفته اثرات مفید این گیاه در کاهش درد و التهاب، افزایش حرکت مفاصل و کاهش خشکی آنها به طور قابل ملاحظه ای مشهود است.

در یک مطالعه مقایسه ای،  اثر ضد التهابی این گیاه با ایندومتاسین و اثر ضددردی آن در مقایسه با استیل سالیسیلیک اسید (آسپرین) بررسی شد ، مشخص شد اثر ضد التهابی و ضد دردی این گیاه کاملا با داروهای فوق برابری میکند. بعلاوه، عدم ایجاد عوارض جانبی داروهای ضد درد-ضدالتهاب آن را به عنوان گزینه مناسبی برای مصرف طولانی مدت معرفی میکند.

گیاه زنجبیل:

گیاه زنجفیل یا زنجبیل با نام علمی Zingiber officinalis از جمله گیاهان دارویی بخصوص در کشور ایران میباشد که در طب قدیم ایران به عنوان گیاه ضد آماس معرفی شده است. این گیاه به عنوان یکی از پرسابقه ترین گیاهان دارویی در علم پزشکی بخصوص در درمان التهاب در آرتریت میباشد. تحقیقات متعدد نشان داده اند که در سطح سلولی عصاره گیاه قادر به تعدیل پاسخ های ایمنی تشدید کننده التهاب میباشد. مشخص شده اثرات متعدد این گیاه مثل کاهش چربی یا قند و بخصوص فعالیتهای ضدسرطانی این گیاه هم از طریق مکانیزم های تعدیل پروسه های التهابی صورت میگیرد. 

در سایر مطالعاتی که در آنها اثر گیاه زنجبیل در درمان درد و التهاب ناشی از استئوآرتریت در مفاصل زانو و لگن بررسی شده ، نتایج حاکی از بهبود معنی دار علائم بود. مدت زمان لازم برای درمان با این گیاه کاملاً بستگی به مدت ابتلا به بیماری دارد. بدین معنی که هرچه مدت ابتلا به بیماری کوتاه تر باشد، زمان لازم برای درمان نیز کمتر است.

مطالعات نشان داده اند اثر این گیاه در تسکین درد التهاب و خشکی حرکت نسبت به ضد درد-ضد التهابهای غیر استروئیدی مطلوب تر بوده است. به عنوان مثال در یک بررسی مقایسه ای ، اثر زنجبیل با ایبوپروفن مقایسه شد و مشخص شد اثر ضدالتهابی و ضددردی یکسانی با ایبوپروفن دارد ولی عوارض جانبی ایبوپروفن مانند ناراحتی معده و زخم های گوارشی را ایجاد نمیکند. 

در سال 2016 پس از انجام مطالعات تکمیلی پیشنهاد شد با توجه به اثر ضددردی قوی این گیاه و کم عارضه بودن آن،  به عنوان درمانی بسیار ایمن برای بهبود آرتروز زانو در بیماران استفاده شود.

در کنار این اثرات، زنجبیل در دردهای عضلانی و دردهای قاعدگی نیز گیاه ضد درد بسیار موثر و درمانی کم عارضه است.


سخن آخر آنکه، استفاده از گیاهان دارویی در 3 دهه اخیر در در دنیا شیوع زیادی پیدا کرده است که دلیل آن اثبات اثرات مفید این داروهایی طبیعی از طریق آزمایشات متعدد علمی است. اکنون در جهان بیش از 80% افراد به داروهای گیاهی اعتقاد پیدا کرده اند. با این وجود، هنوز داروهای گیاهی متعددی به صورت کشف نشده مانده و یا تحت بررسی هستند و دانش بشر از آنها دراین زمینه نیاز به تکمیل شدن دارد. امید است با افزایش دانش و سطح آشنایی علمی انسان با خواص متعدد گیاهان مختلف، شاهد ارتقاء سطح سلامت و کیفیت زندگی افراد باشیم.

*************

منبع: سامانه مکمل شناسی  


پیشنهاد خواندنی

اصول استفاده از گیاهان دارویی و مکمل های غذایی برای بیماران دیابتی مشاهده
اصول استفاده از گیاهان دارویی و مکمل های غذایی برای بیماران دیابتی