بر اساس دستورالعمل سازمان غذا و دارو، سایت هیچگونه فعالیتی در راستای فروش مکمل های غذایی ندارد.

اقتصاد دارو ، دکتر حسن تأمینی لیچائی

اقتصاد دارو 
دکتر حسن تأمینی لیچائی
نائب رئیس کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی
عضو هیئت‌علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران

*******************************

آقای دکتر؛ کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی در نگاه مردم، بیماران، پزشکان و همچنین فعالان اقتصادی کشور که با حوزه بهداشت و درمان ارتباط دارند، محل واکاوی و بررسی و تحلیل کارشناسانه شرایط حاکم بر حوزه سلامت کشور است. برنامه شما برای ایفای این مسئولیت چیست؟

من بیش از بیست سال است که به‌طور مستقیم با بحث دارو و تجهیزات پزشکی مواجهه دارم. مدتی هم در وزارت بهداشت با این موضوعات تعامل داشته‌ام. در حوزه دارو علی‌رغم آنکه گفته می‌شود نزدیک به ۹۵ درصد در داخل کشور تولید می‌شوند، اما محدودیت‌های بین‌المللی مالی و تجاری به وجود آمده در دوره تحریم‌ها نشان داد که ما به معنای واقعی به مرز خودکفایی در تولید این ۹۵ درصد از داروها نرسیده‌ایم.

از طرف دیگر داروهای وارداتی کشور، یعنی همان ۵ درصد باقی‌مانده نیز نزدیک به ۴۰ تا ۴۵ درصد از هزینه‌های کل دارویی را به خود اختصاص می‌دهد. این دو واقعیت بیانگر یک نتیجه کلی است، موضوعی که باید پیش‌ازاین‌ها درباره آن چاره‌اندیشی می‌شد؛ و آن اینکه قیمت‌های جهانی ممکن است آن‌قدر برای ما محدودیت ایجاد کند که اقتصاد درمان کشور را تحت‌فشار قرار دهد.

ابلاغ سیاست‌های کلی «سلامت» از سوی مقام معظم رهبری در فروردین‌ماه سال جاری را می‌توانیم در همین راستا بدانیم. این ابلاغ باید سند بالادستی برای تصمیم گیران حوزه سلامت محسوب شود و در تمام موضوعاتی که در آن ذکرشده است مانند آموزش، طب سنتی، طب جدید و بهداشت و پیشگیری کار جدی صورت گیرد.

 در این میان کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی با تمام توان و ظرفیت و با استفاده از تمامی نیروهای دلسوز و کارشناس جهت اجرای سیاست‌های ابلاغی و ارتقاء سلامتی مردم و جامعه بر اساس وظیفه قانونی و نظارتی خود در کنار دولت و وزارتخانه‌های مربوط ازجمله وزارت بهداشت ایستاده است. البته بسیاری از موضوعات مطرح‌شده در ابلاغیه مقام معظم رهبری در برنامه پنجم توسعه نیز ذکرشده و ازآنجاکه اجرایی نشده‌ است، ایشان مجدد بر اجرای آن‌ها تأکید کرده‌اند.

تشکیل کمیته مشترک با وزارت بهداشت در خصوص داروهای تولید داخل و داروهای وارداتی در این مسیر تعریف‌شده است؟

حمایت از داروهای تولید داخل از مواردی است که همواره و خصوصاً بعد از ابلاغیه مقام معظم رهبری مورد تأکید اعضای کمیسیون بهداشت و درمان مجلس قرار گرفته است و رئیس سازمان غذا و دارو نیز در جلسه‌های کمیسیون، توضیحاتی در رابطه با وضعیت داروهای تولید داخل ارائه کرده‌اند؛ و کمیته‌ای ۴ نفره از سوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس انتخاب‌شده تا به بررسی کارشناسی داروهای تولید داخل بپردازد.

مافیای دارو و مشکلات این بخش یکی از عمده‌ترین ضعف‌های حوزه سلامت است که قرار شد برای تحقیق و بررسی واردات دارو و مشکلات پیرامون آن نیز کمیته‌ای مشترک تشکیل شود و نتیجه آن اعلام و پس‌ازآن با عوامل یا گروه‌های مربوط برخورد شود. در سال‌های پیش بیشتر داروهای وارداتی از کشورهای اروپایی و پیشرفته خریداری می‌شد، اما وزارت بهداشت باید تلاش کند تا از واردات داروهایی که ضرورت ندارد جلوگیری شود.

اکنون وزارت بهداشت درصدد تجهیز خانه‌ها و مراکز بهداشت و اجرای بسته‌های خدماتی تعریف‌شده است. وزارت بهداشت اولویت را در جهت رفع کمبودهای حوزه بهداشت قرار داده و سپس به اجرای طرح‌های حوزه درمان پرداخته که در این راستا قرار است. گزارش‌هایی از سوی دکتر هاشمی به اعضای کمیسیون بهداشت ارائه شود. به‌هرحال وزارت بهداشت باید تلاش کند تا داروها و مکمل‌هایی که ضرورت ندارد و احتیاجی به آن‌ها نیست وارد کشور نشود.

با این توضیحات چه آینده‌ای برای شرکت‌های واردکننده دارو می‌بینید؟

درمجموع باید پراکندگی‌ها کاهش پیدا کند. البته این به معنای حذف رقابت‌پذیری نیست. رقابت ابراز تشویقی برای بهبود مستمر است؛ اما اولویت در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی باید متمرکز بر ورود فنّاوری تولید و دانش فنی باشد. همچنین رویکردهای متمرکز بر تولید تحت لیسانس می‌تواند تا حدودی ترجیح داده شوند. در رابطه با مکمل‌های دارویی نیز باید از واردات بی‌رویه مکمل‌ها پرهیز شود.

لیست مکمل‌ها باید بر اساس نیاز مردم بازبینی شود و اقلام غیرضروری کاهش پیدا کند. البته طبیعتاً این امر باید با همکاری متخصصان و صاحب‌نظران انجام شود تا سیاست‌گذاری‌هایی که مسیر آینده را رقم خواهد زد از دخالت آراء غیر کارشناسی و مبتنی بر سودآوری ریالی در امان بماند. به نظرم می‌رسد با گذر از دوره تحریم‌ها، شرکت‌های دارویی تک‌نسخه‌ای و فوریتی سیر نزولی طی خواهند کرد. البته در خصوص داروهای فوریتی ما به یک فرهنگ‌سازی و همچنین مطالعات بالینی وسیع نیاز داریم. باید پزشکان ما به داروهای تولید داخل اعتماد اطمینان خاطر پیدا کنند.

آیا برنامه‌ای برای اصلاح تعرفه واردات دارو و مکمل‌ها دارید؟

در تنظیم تعرفه واردات در حوزه کالاهای سلامت‌محور رعایت چندین مؤلفه ضروری است. به‌طورکلی تعرفه‌های واردات باید به‌گونه‌ای باشد که مسیر دسترسی عادلانه مردم به دارو و تجهیزات پزشکی را هموار کند. همچنین نباید مشوق قاچاق و تجارت غیررسمی شود. اطلاع دارید که یکی از مهم‌ترین تهدیدها در حوزه دارو، تجهیزات پزشکی و مکمل‌های دارویی موضوع واردات پنهانی و غیررسمی است. حتی این موضوع در خصوص فراورده‌های آرایشی و بهداشتی نیز صادق است.

برخی صاحب‌نظران فرهنگ‌سازی مصرف منطقی دارو و مکمل‌های دارویی را یکی از اولویت‌های وزارت بهداشت می‌دانند و در این خصوص همایش‌ها برگزار می‌کنند. در این رابطه چه نظری دارید؟

واقعیت این است که متأسفانه مصرف بی‌رویه دارو عادت ناپسندی است که مردم ما گرفتارش شده‌اند و بیشتر آن‌ها همراه خود کیسه‌های دارو را حمل کرده و بدون توجه به عوارض آن مدت‌های مدید مصرف می‌کنند. این در حالی است که داروها در کنار اثر درمانی خود دارای عوارض مختلفی هستند که این عوارض سلامت مردم را تهدید کرده و می‌تواند در مدت طولانی، بخش‌های مختلف بدن را با مشکل مواجه می‌کند؛ اما فارغ از این عوارض، موضوعی که باید به آن توجه شود بار هزینه مالی است که فرهنگ نادرست مصرف دارو بر بودجه درمانی کشور تحمیل می‌کند. متأسفانه بعد از گذشت ۳۵ سال از شکل‌گیری انقلاب و ثبات وزارت بهداشت این حلقه مفقوده در کشور ما دیده می‌شود و همین مسئله هزینه‌های زیادی را درزمینهٔ درمان به کشور تحمیل کرده است.

در خصوص بازدید اعضاء کمیسیون بهداشت از سازمان بیمه سلامت ایرانیان توضیحاتی بفرمایید؟

مشکلات بیمه درمانی با حمایت‌های دولت و مجلس تا حدودی رفع شده، از طرف دیگر این نگرانی وجود داشت که آیا بیمه توان حل مشکلات را دارد یا خیر، از این‌ رو در بازدید اعضاء کمیسیون بهداشت از سازمان بیمه سلامت ایرانیان این دغدغه‌ها را بررسی کردیم. با توجه به جایگاه بیمه به‌عنوان تنها متولی حوزه سلامت و وجود قانون برای تجمیع بیمه‌ها، هنوز این متولی کارایی اصلی خودش را ندارد و تمام بیمه‌ها زیر پوشش این سازمان نیستند. در این بازدید علاوه بر تأکید بر تجمیع بیمه‌های درمانی، کمیسیون اعلام آمادگی کرد که در صورت نیاز می‌تواند طرحی را برای حمایت از سازمان بیمه سلامت ایرانیان و حوزه بیمه کشور به صحن علنی مجلس ارائه کند.

سؤال پایانی ما در مورد قیمت دارو و قیمت‌گذاری دارو است.
در کشور ما سعی می‌شود به‌منظور حمایت از بیماران قیمت دارو ارزان نگه‌داشته شود و علاوه بر آن یارانه نیز به آن تعلق می‌گیرد. این ارزان بودن قیمت دارو باعث می‌شود این داروها به کشورهای مجاور قاچاق شود که اصلاً به سود کشور نیست و نظام درمان کشور باید ابزار بهتری را برای حمایت از بیماران و تحقق دسترسی عادلانه دارو جستجو کند؛ بنابراین هم داروهایی که از خارج وارد می‌شود و هم داروهای تولید داخل به خارج، قاچاق می‌شود. در خصوص قیمت‌گذاری هم باید نگاهی به تجربه‌ای که در خصوص قیمت‌گذاری تجهیزات پزشکی در کشور شکل گرفت داشته باشیم. امروز قیمت‌گذاری تجهیزات پزشکی از طریق گروه‌های تخصصی انجام می‌شود و شاید این الگو را بتوان در حوزه دارو نیز عملیاتی کرد.

پیشنهاد خواندنی

مروری بر تاثیرات مثبت ویتامین E بر انواع بیماری ها مشاهده
مروری بر تاثیرات مثبت ویتامین E بر انواع بیماری ها